W tzw. sprawach frankowych istnieją w polskim orzecznictwie 3 niezmienione dotychczas uchwały, które kompleksowo analizowane wyjaśniają krok po kroku problem związany z abuzywnością umów kredytów waloryzowanych kursem CHF. Stanowią one mapę umożliwiającą poruszanie się po tej problematyce zarówno samym stronom, ich pełnomocnikom, jak i sądom, które powinny się – z racji autorytetu Sądu Najwyższego – do tych uchwał stosować.
Wspomniane uchwały Sądu Najwyższego w następujących sprawach: III CZP 25/22, III CZP 11/20 i III CZP 6/21 łącznie przesądzają, że w sprawach „frankowych” stosuje się teorię dwóch kondykcji, klauzul abuzywnych nie można „ratować” średnim kursem NBP, umowa co do zasady upada w całości, a bankowi nie przysługuje żadne wynagrodzenie za korzystanie z kapitału ponad zwrot nominalnej kwoty kredytu.
Uchwała III CZP 25/22 – główne tezy
-
Niedozwolonych klauzul przeliczeniowych (indeksacyjnych/denominacyjnych) nie można zastępować ani uzupełniać innym sposobem ustalania kursu (np. średnim kursem NBP, kursem zwyczajowym itp.).
-
Jeżeli po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych nie da się ustalić wiążącego strony mechanizmu przeliczeniowego, umowa kredytu jest nieważna w całości; nie funkcjonuje dalej jako „czysty złotowy” kredyt oprocentowany LIBOR-em.
-
Rozliczenie nieważnej umowy następuje na podstawie teorii dwóch kondykcji – każdej stronie przysługuje odrębne roszczenie o zwrot spełnionych świadczeń (kredytobiorca o raty, bank o kapitał), bez kompensacji „z automatu” i bez preferencji teorii salda.
-
Bankowi nie przysługuje wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, dodatkowe odsetki ponad ustawowe ani inne „opłaty kompensacyjne”; jego roszczenie ogranicza się do zwrotu wypłaconego kapitału i ustawowych odsetek za opóźnienie na zasadach ogólnych.
-
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej ma moc zasady prawnej i wiąże składy SN rozpoznające skargi kasacyjne w sprawach, w których ma zastosowanie.
Uchwała III CZP 11/20 – dwie kondykcje
-
Stronie, która w wykonaniu nieważnej umowy kredytu spłacała raty, przysługuje roszczenie o zwrot wszystkich spełnionych świadczeń jako nienależnych (art. 410 § 2 k.c.), niezależnie od roszczenia drugiej strony o zwrot kapitału.
-
Sąd Najwyższy wprost przyjął teorię dwóch kondykcji, wykluczając stosowanie teorii salda przy rozliczaniu nieważnych umów kredytowych; każde roszczenie jest samodzielne i nie wymaga wcześniejszego „potrącenia” z roszczeniem strony przeciwnej.
-
Spełnione świadczenia traktuje się jako nienależne z tytułu nieważnej czynności prawnej, a nie jako spełnione „na poczet” innego potencjalnego stosunku, co wzmacnia pozycję kredytobiorcy dochodzącego zapłaty wszystkich rat.
Uchwała III CZP 6/21 – skutek abuzywności i wymagalność
-
Niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. jest od początku, z mocy prawa, bezskuteczne na korzyść konsumenta; sąd uwzględnia tę bezskuteczność z urzędu.
-
Po eliminacji postanowień abuzywnych umowa kredytu „nie wywołuje zamierzonych skutków” i nie rodzi obowiązku spełniania świadczeń według mechanizmu uznanego za nieuczciwy, co otwiera drogę do stwierdzenia nieważności całej umowy, jeżeli nie da się jej utrzymać bez tych postanowień.
-
Początek biegu przedawnienia roszczeń banku wiązany jest z momentem, w którym konsument – należycie poinformowany przez sąd o skutkach upadku umowy – wyraził stanowisko co do jej dalszego obowiązywania, co w praktyce przesądza, że zarzut przedawnienia roszczeń banku o zwrot kapitału co do zasady nie jest skuteczny.
#kredytyfrankowe #frankowicze #sądnajwyższy #adwokatkraków #adwokaci
