Dostałaś/eś decyzję ZUS o odmowie prawa do zasiłku?
Jesteś zobowiązana/y do jej zwrotu? Nie panikuj, przeczytaj na spokojnie, o co w tym chodzi.
Wiemy, jak bardzo stresujące może być odebranie od listu poleconego z ZUS z decyzją odmawiającej przyznania Ci prawa do zasiłku, a nadto – jeśli już go pobierałaś/eś – zobowiązania do jego zwrotu z odsetkami w określonym terminie. ZUS w takich wypadkach domaga się dużych kwot, równych pobranemu zasiłkowi, a do tego dolicza jeszcze odsetki. Nie ma co panikować, zwłaszcza jeśli prawo do zasiłku przysługuje Ci wobec spełnienia ustawowych przesłanek, a okoliczności Twojej sprawy nie zmieniły się w taki sposób, że prawo to wygasło lub nigdy nie powinno było zostać Ci przyznane. Wyjaśniamy, co możesz zrobić, aby wywalczyć z ZUS Twoje prawo do zasiłku, odzyskać lub zatrzymać wypłacone Ci ze świadczenia pieniądze. P
1. Kiedy ZUS może żądać zwrotu zasiłku?
Zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli tzw. ustawy systemowej, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. Odsetki są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty, a nie od dnia wydania decyzji! To ważna okoliczność, często zwiększająca kwotę już naliczonych odsetek.
Dobrze, ale co musi się zadziać, żeby ZUS wydał negatywną decyzję? Wypłacone Ci świadczenie musi być nienależne, to znaczy:
- świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
- świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia;
- świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.
2. Dostałam decyzję o zwrocie zasiłku. Co teraz mam zrobić?
Po otrzymaniu decyzji warto w pierwszej kolejności:
- Zanotować dokładną datę doręczenia – najlepiej zachować dowód odebrania;
- Sprawdzić uzasadnienie decyzji – czy ZUS wskazał konkretną podstawę prawną z art. 84 ust. 2 ustawy systemowej, czy zawiera pouczenie, na które powołuje się organ, oraz czy wskazany okres i kwota zwrotu odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu.
- Zabezpieczyć dokumentację – zaświadczenia lekarskie, korespondencję z pracodawcą lub ZUS, umowy, dowody niewykonywania pracy zarobkowej w okresie zwolnienia.
3. Termin na odwołanie – jeden miesiąc
Decyzja ZUS nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a., lecz podlega kontroli sądu powszechnego. Zgodnie z art. 477⁹ § 1 k.p.c., odwołanie od decyzji ZUS wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem oddziału ZUS, który decyzję wydał, choć formalnie odwołanie adresowane jest do sądu.
Termin jednego miesiąca liczony jest tak, że kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w miesiącu nie było – w ostatnim dniu miesiąca.
Postępowanie odwoławcze w sprawach z ubezpieczeń społecznych jest całkowicie wolne od opłat sądowych, a sytuacja procesowa odwołującego się nie może się pogorszyć w wyniku wniesienia odwołania – sąd albo zmieni decyzję na korzyść ubezpieczonego, albo ją podtrzyma. Opłaty zaczynają się dopiero przy postępowaniu apelacyjnym, czyli jak chcesz się odwołać od wyroku ws. ZUS wydanego przez sąd.
4. Co powinno zawierać odwołanie?
Zgodnie z art. 477¹⁰ k.p.c., odwołanie powinno zawierać:
- oznaczenie zaskarżonej decyzji (organ jaki ją wydał, datę, w której została wydana, znak sprawy)
- zwięzłe przytoczenie zarzutów, wniosków i ich uzasadnienie – nie musisz znać prawa, po prostu musisz dobrze uargumentować swoje zarzuty, tj. to, dlaczego nie zgadzasz się z taką decyzją, czemu ta decyzja ZUS Twoim zdaniem jest nieprawidłowa;
- Twój podpis na końcu odwołania (albo podpis Twojego pełnomocnika);
Warto zgłosić w odwołaniu swoje własne wnioski dowodowe, które mają Ci pomóc przekonać Sąd do tego, że to, co piszesz w zarzutach, jest prawdziwe i zasługuje na uwzględnienie przy zmianie lub uchyleniu decyzji. Co może być dowodem w sprawie? W zasadzie wszystko: dokumenty, nagrania, print screeny, sms-y, umowy, bilety (np. lotnicze), zaświadczenia lekarskie, a także świadkowie.
5. Złożyłam odwołanie i co dalej?
ZUS, po otrzymaniu odwołania, ma 30 dni na tzw. samokontrolę – może w tym czasie zmienić lub uchylić własną decyzję, jeśli uzna odwołanie za uzasadnione (zdarza się to w praktyce, ale stosunkowo rzadko). Jeśli nie skorzysta z tej możliwości, przekazuje odwołanie wraz z aktami sprawy do właściwego sądu.
Sprawy o zasiłki (chorobowy, macierzyński, opiekuńczy, wyrównawczy) rozpoznaje zwykle sąd rejonowy – wydział pracy i ubezpieczeń społecznych właściwy dla miejsca zamieszkania ubezpieczonego (zgodnie z zasadami właściwości z art. 461 k.p.c.), choć w niektórych sprawach z ubezpieczeń społecznych właściwy jest sąd okręgowy.
6. Jakie są najczęstsze błędy, jakie można popełnić po otrzymaniu decyzji ZUS?
- przegapienie terminu na wniesienie odwołania;
- brak zgromadzenia odpowiednich dowodów;
- brak przekonywującego sformułowania zarzutów i ich uzasadnienia;
- uznanie, że własna sprawa jest beznadziejna i lepiej jest zapłacić – bez rzetelnej weryfikacji faktów.
Podsumowanie
Decyzja ZUS odmawiająca prawa do zasiłku i nakazująca jego zwrot nie jest ostateczna, na niej postępowanie się nie kończy, jeśli chcesz walczyć o prawo do zasiłku i zwolnienie Cię ze zwrotu świadczenia. Złożenie odwołania jest często kluczowe, bowiem ZUS może nie być w posiadaniu dowodów, które Ty posiadasz, a które przemawiają za przyznaniem Ci prawa do zasiłku. Odwołanie od decyzji ZUS nie jest bardzo skomplikowane, ale rzeczywiście trzeba poświęcić czas i pochylić się nad sprawą, zebrać dowody i złożyć je w terminie.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Jeżeli otrzymałeś decyzję ZUS o odmowie prawa do zasiłku i obowiązku jego zwrotu, zapraszamy do kontaktu z kancelarią Góralska Rożek Adwokaci – pomożemy ocenić Twoją sytuację i przygotować odwołanie.
Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych w naszej kancelarii zajmuje się: adwokat dr Kacper Rożek
(absolwent podyplomowych studiów prawa pracy na Uniwersytecie Jagiellońskim – 2025 r.)
Kontakt: sekretariat@goralskarozek.pl | tel. 721 016 876
#zus #zasiłekzus #zwrotzasiłku #decyzjazus
